نماز ,حضور ,اعمال ,عبادات ,کنیم ,توجه ,معانی کلمات ,ایجاد حضور ,برای رهایی ,پنهان داشتن ,تواند هنگام ,دنباله افکار شبانه ,پنهان داشتن عبادات ,نما

حضور قلب روح نماز است و یکی از موارد تحقق حضور قلب در نماز توجه به معانی کلمات آن است. توجه به معانی کلمات مسیری برای رسیدن به حضور قلب است. حضور قلب در ابتدا با توجه به معانی کلمات حاصل می شود اما باید از این مرحله نیز گذر کرد و به حضور واقعی رسید. حضور واقعی آن است که خود را در محضر خدا ببینیم و بزرگی و صفات بلند مرتبه او را درک کنیم.

فرآوری: آمنه اسفندیاری - بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان
نماز

یک سوال مهم همواره برای بسیاری از مومنین همیشه مطرح است و آن اینکه: برای حضور قلب در نماز و عدم ارتکاب به ریا چه باید کرد؟ البته این سؤال در واقع دارای دو بخش است؛ یکی راه های کسب حضور قلب در نماز و دیگری دغدغه عدم ارتکاب به ریا. این دو موضوع رابطه عمیق و تنگاتنگ با یکدیگر دارند، هر اندازه بتوان مصونیت از ریا را در وجود خویش ایجاد کرد به همان میزان می توان در زمینه کسب حضور قلب در نماز موفق شد. برای پیشگیری از ریا و تقویت و ایجاد حضور قلب در نماز باید حقیقت ریا و انگیزه های آن را شناخت و همزمان روش هایی را در اعمال و رفتار خود ایجاد کرد که بتوان از ریا به دور ماند.

یکى از شاگردان علامه طباطبایى (ره) از نداشتن خشوع در نماز و عدم حضور قلب رنج مى برد به خدمت علامه (ره) رسید و راهکارى خواست. ایشان نخست از پاسخ خوددارى کردند، پس از چند بار اصرار، ایشان فرمودند: «شما نمى توانى!» شاگرد گفت: آقا شما بفرمایید حداقل اگر کسى پرسید به او بگویم. علامه (ره) فرمودند: «فکر در نماز دنباله افکار شبانه روز است. کسى که صبح تا ظهر به یاد خدا نبوده نمى تواند هنگام نماز یاد خدا را استمرار دهد.

حقیقت و معنای ریا

اصل «ریا» از کلمه رویت (دیدن) است و در اصطلاح به معنای طلب مقام و منزلت در قلوب مردم به کار می رود که به وسیله نشان دادن اعمال خوب و تظاهر به آن در حضور دیگران حاصل می شود.
هنگامی که انسان اعمال نیک خود را (مانند نماز، روزه، حج، صدقه و...) برای جلب توجه دیگران و خوب جلوه دادن خود نزد مردم انجام دهد، به این اعمال، اعمال ریایی گفته می شود.

 

چه کنیم که عبادتهایمان به ریا آمیخته نشود؟

برای این که عبادات ما به ریا آمیخته نشود، باید مواظب بود که نیت ما محض رضای خدا باشد و جز رضای خداوند هیچ هدف و نیت دیگری را در اعمال و رفتار خود مدّ نظر نداشته باشیم. ملا مهدی نراقی در کتاب ارزشمند «معراج السعاده» می نویسد: «شیطان برای افساد کار بندگان و آمیخته نمودن عبادات آنان به ریا، افراد را در مورد نیت، قرائت یا طهارت به وسواس می اندازد. اگر چند دفعه کسی اعتنا نکند و به آن چه از شرع رسیده اکتفا کند، دست از او بر می دارد و موفق نمی شود که اعمال و عبادات او را به ریا آلوده کند؛ امّا اگر به وسوسه های شیطان گوش فرا دهد و در هر عملی شک کند، کارش به جایی می رسد که از عبادت بازماند و اعمالش به ریا آمیخته شود.»

خلاصه برای رهایی از ریا باید نفس خود را به پنهان داشتن عبادات عادت داد و همان گونه که درها را بر روی اعمال زشت خویش بسته ایم باید بر فاش شدن عبادات و اعمال خویش نیز بسته نگهداریم و تا حدّ ممکن سعی کنیم که اعمال خود را فقط برای خدا انجام دهیم. و هیچ گاه هدف این نباشد که دیگران اعمال را ببینند و تعریف و تمجید کنند، توجه داشته باشید که اگر تصمیم قطعی بگیریم و هدف رضای خدا باشد، خداوند ما را در این زمینه یاری می کند؛ زیرا خداوند فرموده است: «و الذین جاهدوا فینا لنهدیّنهم سُبلَنا» و کسانی که در راه ما تلاش و کوشش می کنند، ما آنها را بر راه های خویش هدایت می کنیم. نکته ای که بیان آن بسیار مهم است این است که از آن جا که اسلام دینی اجتماعی است و بسیاری ار عبادات ما اجتماعی است باید با «تمرین» تلاش کنیم که این عبادات با ریا از بین نرد.
علی علیه السّلام نیز می فرماید: «بر تو باد به اخلاص، در نیت و عمل، به راستی که پاکی نیت و عمل خالص، سبب قبولی اعمال و ارزشمند شدن عبادت و بندگی خدا است.»
اخلاص علاوه بر آن که زمینه ریا را از بین می برد، در ایجاد حضور قلب نیز مؤثر است. برای کسب حضور قلب در نماز به این نکات توجه شود:
١ـ در مکان خلوت نماز بخوانیم (اگر نماز فرادا یا نماز مستحب می خوانیم بهتر است جای خلوتی را انتخاب کرده که سر و صدا و مزاحمت نباشد)
٢ـ عواملی را که باعث حواس پرتی در نماز می شود، قبل از نماز برطرف کنیم.

برای رهایی از ریا باید نفس خود را به پنهان داشتن عبادات عادت داد و همان گونه که درها را بر روی اعمال زشت خویش بسته ایم باید بر فاش شدن عبادات و اعمال خویش نیز بسته نگهداریم و تا حدّ ممکن سعی کنیم که اعمال خود را فقط برای خدا انجام دهیم

٣ـ به معنای نماز و جملات و کلمات آن توجه داشته باشیم. به عبارت دیگر نماز را با طمأنینه و دقت در مفاهیم و معانى آن بخوانیم و آن را با توجه به عظمت خداوند و کوچکی خود به جا آوریم
٤ـ درباره نماز و راه های ایجاد حضور قلب کتاب مطالعه کنیم.

٥ـ در انجام مقدمات نماز دقت کنیم، مانند وضوى با معنویت، انجام مستحباتى چون اذان، اقامه و...
٦ـ تا آن جا که ممکن است اول وقت نماز را بخوانیم.
٧ـ تا حد امکان در مسجد و با جماعت نماز بخوانیم و دعا کنیم (به ویژه در جماعاتى که بعد معنوى بیشترى دارد)
٨ـ کنترل قوه خیال و آن اینکه انسان باید در نماز از اول با قاطعیت بنا را بر این بگذارد که تمام توجه خود را به سوى پروردگار معطوف دارد و هرگاه پرنده خیال از چنگ او گریخت، بلافاصله آن رابه همان جهت برگرداند. اگر چندین مرتبه در ایام متوالى چنین کند، کم کم ذهنش عادت خواهد کرد.


راهکاری از علامه طباطبایی (ره)

یکى از شاگردان علامه طباطبایى (ره) از نداشتن خشوع در نماز و عدم حضور قلب رنج مى برد به خدمت علامه (ره) رسید و راهکارى خواست. ایشان نخست از پاسخ خوددارى کردند، پس از چندبار اصرار، ایشان فرمودند: «شما نمى توانى!» شاگرد گفت: آقا شما بفرمایید حداقل اگر کسى پرسید به او بگویم. علامه (ره) فرمودند: «فکر در نماز دنباله افکار شبانه روز است. کسى که صبح تا ظهر به یاد خدا نبوده نمى تواند هنگام نماز یاد خدا را استمرار دهد.


منابع: 
سایت اندیشه قم 
سایت پرسمانی

.....................................................................................

بنقل از : تبیان http://www.tebyan.net/

منبع اصلی مطلب : ستون دین
برچسب ها : نماز ,حضور ,اعمال ,عبادات ,کنیم ,توجه ,معانی کلمات ,ایجاد حضور ,برای رهایی ,پنهان داشتن ,تواند هنگام ,دنباله افکار شبانه ,پنهان داشتن عبادات ,نما
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

سبد بلاگ : اگر در نماز ذهنتان هزار راه میرود بخوانید!!